• Menu

    Uzdrowiska – nowe wyzwania

    Rozmowa z Janem Golbą, prezesem zarządu Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych RP

    Jakich aspektów dotyczą główne obszary współpracy włodarzy gmin uzdrowiskowych z lokalną branżą turystyczną i co jest najbardziej problematyczne w wypracowywaniu kompromisów oraz we wspólnych działaniach na rzecz optymalnych warunków rozwoju uzdrowisk?

    – Gminy uzdrowiskowe ustawowo zobligowane są do tworzenia warunków dla funkcjonowania zakładów lecznictwa uzdrowiskowego i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego oraz rozwoju infrastruktury turystycznej i komunalnej.

    Nowe trendy i ogólna sytuacja na międzynarodowym rynku turystycznym i uzdrowiskowym, sprzyjająca rywalizacji o klienta, sprawiają, że główne działania samorządów ukierunkowane są na podniesienie atrakcyjności gmin poprzez realizację działań inwestycyjnych w zakresie: infrastruktury turystycznej, uzdrowiskowej, komunalnej, kulturalnej i ochrony środowiska.

    Gminy systematycznie i skutecznie realizują zadania, które bezpośrednio wpływają na komfort wypoczynku przyjeżdżających do uzdrowisk turystów i kuracjuszy. W ostatnich latach zainwestowały w infrastrukturę okołoturystyczną i okołouzdrowiskową ponad 5 mld zł pochodzących z programów unijnych, budżetu państwa, funduszy celowych i własnych budżetów. To uczyniło z polskich uzdrowisk miejsca, gdzie warto się leczyć, warto wypoczywać i odzyskiwać siły, czy po prostu warto bywać.

    Ta bogata infrastruktura komunalna, okołoturystyczna i okołouzdrowiskowa gmin ma być zachętą dla inwestorów do lokowania w uzdrowiskach swoich przedsięwzięć. Oprócz zachęt związanych z uzbrojeniem terenu w wielu gminach w celu pozyskania inwestorów stosuje się również system zachęt finansowych. Przedsiębiorcy, którzy uruchomią na terenie gminy nowe zakłady pracy, mogą liczyć na okresowe zwolnienia podatkowe i pomoc administracyjną ze strony urzędów.

    Branża turystyczna zazwyczaj oczekuje od gmin promocji, reklamy, budowy wspólnej marki i utworzenia bogatej oferty infrastrukturalnej, na bazie której można rozwijać różnego rodzaju działalności. I tak się zazwyczaj w gminach uzdrowiskowych dzieje, choć należy dodać, że jest to wyjątkowo trudne, bo gminy uzdrowiskowe najczęściej leżą w obszarach objętych szczególną ochroną. Są to – poza strefami uzdrowiskowymi i obszarami górniczymi – ograniczenia wynikające z ochrony przyrody, takie jak: parki narodowe, parki krajobrazowe, strefy ochrony krajobrazowej, rezerwaty przyrody, obszary Natura 2000. Występowanie takich obszarów znacznie ogranicza możliwości inwestycyjne nie tylko przedsiębiorców, ale też i gminy, bowiem inwestowanie w nich jest bardzo mocno ograniczone, a czasami wręcz niemożliwe.

    Konsolidacja podmiotów, organizacji i stowarzyszeń oraz całej branży działającej w zakresie budowy produktu będącego przedmiotem zainteresowania potencjalnych użytkowników jest bardzo trudna, bo przecież podmioty te także rywalizują między sobą, np. podobnym produktem, a jednocześnie zabiegają o tych samych klientów. Zwykle jednak zwycięża dążenie do podejmowania nowych wyzwań i realizowane są kolejne wspólne projekty przynoszące oczekiwane przez wszystkich rezultaty. Coraz więcej jest przykładów na konsolidowanie się nie tylko podmiotów w ramach gminy, ale całej branży.

    Jak status gminy uzdrowiskowej wpływa na potencjał rozwojowy JST?

    – W Polsce mamy 45 uzdrowisk, które spełniają bardzo rygorystyczne warunki określone w przepisach rangi ustawowej. Na przestrzeni ostatnich miesięcy można zaobserwować wyraźną tendencję wzrostową w zakresie uzyskania przez miejscowości lub gminy statusu uzdrowiska bądź statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej.

    Aby zostać uzdrowiskiem, miejscowość musi posiadać: klimat o właściwościach leczniczych, złoża uzdrowiskowych naturalnych surowców leczniczych, odpowiedni i właściwie zagospodarowany obszar pozwalający na wyodrębnienie stref ochrony uzdrowiskowej, zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, takie jak sanatoria czy zakłady przyrodolecznicze, oraz musi spełnić wymagania określone w przepisach prawa o ochronie i kształtowaniu środowiska naturalnego.

    Gminy uzdrowiskowe są zobowiązane do posiadania na terenie uzdrowiska odpowiedniej infrastruktury uzdrowiskowo-turystycznej. Uzdrowisko na terenie gminy stymuluje podejmowanie przez samorządy wielu działań mających wpływ nie tylko na rozwój lecznictwa uzdrowiskowego i turystyki, ale też na inne sfery aktywności gospodarczej, społecznej i kulturalnej gminy.

    Są to działania mające na celu: tworzenie warunków do rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego i turystyki – czyli parki zdrojowe, tereny spacerowe, tereny rekreacyjne i urządzenia sportowe itp.; tworzenie warunków dla mieszkańców jako inwestorów w branży turystycznej – warunki sprzyjające powstawaniu obiektów hotelarskich i agroturystycznych; wspieranie aktywności gospodarczej; organizacja imprez kulturalnych i sportowych; prowadzenie działań promocyjnych w kraju i za granicą.

    Dzisiejsze uzdrowiska to już nie tylko sanatoria, hotele, pensjonaty, restauracje, kawiarnie i parki zdrojowe, deptaki, stawy wodne, kąpieliska.

    Dzisiejsze uzdrowiska to doskonale przygotowane tereny wielofunkcyjne, posiadające: ścieżki rowerowe o różnym stopniu trudności, profesjonalnie przygotowane trasy do narciarstwa biegowego i alpejskiego, trasy do nordic walking, skate parki dla dzieci i młodzieży, kompleksy sportowo-rekreacyjne, siłownie na wolnym powietrzu, ogrody tematyczne, ogrody sensoryczne, parki linowe, przystanie jachtowe i kajakowe, przystanie flisackie i raftingowe, obiekty rekreacji ruchowej i odnowy biologicznej itp.

    Jakie kierunki samorządowych inwestycji są dziś najbardziej rekomendowane, jeśli przyjrzeć się sytuacji polskich gmin uzdrowiskowych, światowym trendom rozwojowym oraz zmieniającym się oczekiwaniom turystów i kuracjuszy?

    – Dzisiejsze uzdrowiska świadczą różnorodne usługi, poczynając od leczniczych usług uzdrowiskowych, a kończąc na turystyce uzdrowiskowej, spa, wellness, beauty. Na terenie uzdrowisk utworzono wiele nowych obiektów bądź zmodernizowano istniejące kompleksy kąpielowe, spa, hotele czy sanatoria. Jednocześnie polskie kurorty to nie tylko miejsca do wypoczynku i leczenia, ale także swoiste centra kongresowo-konferencyjne z coraz lepiej wyposażonymi obiektami oferującymi kompleksową ofertę w zakresie turystyki biznesowej i kulturalnej. Doskonałym przykładem mogą być tutaj uzdrowiska: Sopot, Szczawnica, Krynica-Zdrój, Busko, Duszniki, Kołobrzeg, Muszyna, Nałęczów czy też Polanica-Zdrój.

    Obserwowany od kilku lat rozwój turystyki zdrowotnej, w tym medycznej oraz wellness & spa, związany jest przede wszystkim ze wzrostem świadomości zdrowotnej społeczeństwa w zakresie konieczności dbania o własne zdrowie i sylwetkę. Ważnym czynnikiem jest także panująca wszechobecnie moda na zdrowy styl życia i aktywne spędzanie wolnego czasu. Czynnikiem powodującym wzrost zainteresowania uzdrowiskami są również ogromne zmiany wizerunkowe, które nastąpiły w gminach uzdrowiskowych.

    Bogata oferta uzdrowisk poszerzona została o nowe produkty turystyczne, urozmaicające leczenie uzdrowiskowe o rekreację. Niczym nowym nie jest już w polskich kurortach różnorodna i bogata oferta uzupełniająca w zakresie spa, wellness, beauty, medical wellness & spa; profilaktyka i edukacja zdrowotna jako coraz powszechniejsza forma dbałości o stan zdrowia; nowe obiekty infrastrukturalne służące profilaktyce, jako element rozwoju turystyki uzdrowiskowej i uzupełnienie leczenia uzdrowiskowego, oraz infrastruktura uzdrowiskowa i turystyczna będąca ważnym elementem rozwoju gospodarczego uzdrowisk. Należy jednak podkreślić, że w Europie pojawiają się zupełnie nowe tendencje w rozwoju uzdrowisk, które zadecydują o ich przyszłości i uzyskaniu przewagi konkurencyjnej. Są to coraz powszechniejsze usługi diagnostyczne i profilaktyczne, geriatria, rehabilitacja onkologiczna oraz medical spa, realizowane w oparciu o naturalne surowce lecznicze. Kierunek ten bardzo mocno zaznacza się w Austrii, Francji, Niemczech, Czechach, na Słowacji czy też na Węgrzech. W Polsce ta dziedzina jest w powijakach.

    Jakie znaczenie dla funkcjonowania i przyszłości uzdrowisk mają wydarzenia, takie jak Kongres Uzdrowisk Polskich czy konferencje tematyczne?

    – Kongres Uzdrowisk czy konferencje tematyczne zazwyczaj stanowią doskonałe miejsce wymiany poglądów, doświadczeń oraz konsolidacji i integracji środowiska uzdrowiskowego. Dostarczają też bogatej wiedzy dotyczącej nowych trendów w leczeniu uzdrowiskowym i turystyce uzdrowiskowej, a także w dziedzinach pokrewnych. Pozwalają na zaznajomienie decydentów z występującymi problemami środowiska uzdrowiskowego i przygotowanie propozycji zmian w obowiązującym porządku prawnym. Wiadomo od wieków, że podróże kształcą. A zatem wyjazdy do coraz to nowych uzdrowisk pozwalają jego uczestnikom na zapoznanie się z procesem zmian, jaki następuje w innych uzdrowiskach, i wyzwalają chęć dokonania zmian także u siebie. Każdy kongres dostarcza nie tylko wiedzy teoretycznej, ale też i praktycznej, którą później można wykorzystać w zarządzaniu procesem leczenia uzdrowiskowego i tworzeniu nowej oferty.

    Jakie zagrożenia dla uzdrowisk są następstwem zmian zachodzących na rynku krajowym i globalnym? Które z nich wymagają najpilniejszych działań ze strony samorządów i organów właścicielskich uzdrowisk?

    – Dla uzdrowisk przyszedł czas, w którym najważniejszą sprawą będzie otwartość i szybka reakcja na pojawiające się nowe wyzwania. Te nowe wyzwania wiążą się nieodłącznie ze zmieniającą się rzeczywistością, która wymaga od uzdrowisk uruchamiania nowych specjalizacji i nowych usług. Uzdrowiska poza pełnieniem tradycyjnej roli – klasycznego ośrodka leczącego w oparciu o naturalne surowce lecznicze – muszą się otwierać na zupełnie nowe potrzeby wynikające z globalnej sytuacji społecznej. Te potrzeby to produkty dla rodzin z dziećmi, turystyka aktywna, turystyka biznesowa, religijna, rehabilitacja, profilaktyka wsparta zabiegami uzdrowiskowymi. Niewątpliwie społeczeństwa starzeją się. Wydłuża się długość życia i potrzeba utrzymywania aktywności życiowej aż do późnych lat. Uzdrowiska muszą wypracować nową ciekawą ofertę dla tej grupy osób – nie tylko w zakresie leczenia, ale także aktywności i opieki.

    Dochodzą także nowe potrzeby leczenia uzależnień i chorób społecznych wynikających z zawrotnego tempa życia. Wszechobecna depresja, pracoholizm, stres, nałogi, uzależnienia od gier, komputerów itp. To są choroby, które mogą leczyć uzdrowiska, bo mają do tego warunki, możliwości, a niejednokrotnie i kadrę. Uzdrowiska muszą zacząć współpracować z ośrodkami naukowymi i szpitalami klinicznymi w zakresie rehabilitacji pourazowej, a także rehabilitacji pooperacyjnej, w tym także onkologicznej. W tej ostatniej dziedzinie Polska jest na szarym końcu w stosunku do rozwiniętych gospodarczo społeczeństw i trzeba pilnie tę problematykę podjąć. Uzdrowiska mogą być doskonałym partnerem dla renomowanych klinik i szpitali.

    Jest wreszcie dziedzina, która w uzdrowiskach bardzo słabo się rozwija, a mogłaby stanowić nie tylko doskonałe źródło dochodów, ale też spełnić wyższe cele społeczne. Chodzi o diagnostykę i profilaktykę. Trzeba wiedzieć, że człowiek, który przyjeżdża do uzdrowiska nie tylko w celach leczniczych, ale i turystycznych, rekreacyjnych czy wypoczynkowych ma bardzo dużo czasu. Ten czas mógłby wykorzystać także na diagnozę swojego stanu zdrowia i wczesne wykrycie ewentualnych zagrożeń. Diagnostyka i profilaktyka to dziedziny, w których uzdrowiska mogą zrobić przełom i doprowadzić do zmniejszenia nakładów na późniejsze kosztowne leczenia szpitalne.

    Jakie możliwości daje w kontekście potrzeb i potencjału polskich gmin uzdrowiskowych pula środków unijnych dostępnych w ramach bieżącej perspektywy? Czy jest to przeciwwaga dla coraz bardziej ograniczonych nakładów państwowych na lecznictwo uzdrowiskowe?

    – Obecnie na każdym kroku widzimy tablice: „Obiekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej”. Nikogo ten fakt już nie dziwi. Przykładów inwestycji dofinansowanych w ramach środków z Unii Europejskiej w uzdrowiskach polskich można byłoby podawać bez końca. W roku 2014 SGU RP zebrało dane na temat inwestycji zrealizowanych przy wsparciu środków unijnych i krajowych przy zapewnionym wkładzie własnym przez jednostki samorządu terytorialnego, osoby prywatne, organizacje pozarządowe i inne podmioty mogące aplikować o środki unijne. Zaskakująca była kwota inwestycji zrealizowanych w gminach uzdrowiskowych w latach 2007–2013. Łącznie na infrastrukturę uzdrowiskową, turystyczną i kulturalną przeznaczono kwotę ponad 5 mld zł!

    Jak widać są to olbrzymie środki, które zupełnie zmieniły wizerunek i postrzeganie uzdrowisk polskich. Te środki spowodowały, że polskie uzdrowiska stały się wreszcie konkurencyjne w stosunku do uzdrowisk europejskich. W dzisiejszych czasach jadąc do uzdrowiska możemy być pewni, że zostaniemy życzliwie przyjęci i profesjonalnie obsłużeni. Możemy być pewni, że oferowane usługi będą na najwyższym poziomie, a wśród licznych atrakcji kulturalnych, rekreacyjnych, sportowych, spa, wellness i beauty zawsze znajdziemy coś dla siebie.

    Pozytywne postrzegania uzdrowisk wyzwoliło wśród gmin mających potencjalne walory uzdrowiskowe chęć ubiegania się w pierwszej kolejności o obszar ochrony uzdrowiskowej, a docelowo o status uzdrowiska. SGU RP bardzo wspiera gminy w tym zakresie, ponieważ w naszym kraju są możliwości i jest miejsce dla nowych uzdrowisk. Tych gmin na dzień dzisiejszy jest kilkanaście.

    Przed nami kolejna perspektywa finansowa i nowe możliwości umocnienia dobrej pozycji polskich uzdrowisk na rynku krajowym i rynkach zagranicznych. Jesteśmy do niej dobrze przygotowani i bogaci w doświadczenia. To daje nadzieję na takie zainwestowanie pieniędzy w uzdrowiskach, które pozwoli nam na uzyskanie przewagi konkurencyjnej w Europie.

    Rozmawiała Magdalena Szczygielska

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

    Artykuły powiązane

  • Subskrybuj Nasz Biuletyn

  • Kategorie

  • Subskrybuj Nasz Biuletyn

  • Polecane