• Menu

    Przełom w leczeniu psich białaczek i chłoniaków

    Wynalazek „Przeciwciała monoklonalne rozpoznające swoiście antygeny zgodności tkankowej psa (DLA-DR) i ich zastosowania” zespołu dra hab. Arkadiusza Miążka, mgr inż. Marty Lisowskiej i dra hab. Andrzeja Rapaka zdobył złoty medal na Międzynarodowych Targach Wynalazczości Badań Naukowych i Nowych Technik Innova 2016 w Brukseli

    Psie chłoniaki i białaczki stanowią około 20 proc. wszystkich nowotworów występujących u tego gatunku zwierząt, a z racji braku metod całkowitego ich wyleczenia są wyzwaniem dla współczesnej onkologii weterynaryjnej. W większości diagnozowane są nowotwory wywodzące się z dojrzałych limfocytów B lub ich prekursorów, rzadziej z limfocytów T. Aktualnie w terapii chłoniaków stosuje się tradycyjne schematy stosowane u ludzi z wykorzystaniem klasycznych leków cytostatycznych (doksorubicyna, winkrystyna, prednisolon, etopozyd) podawanych pojedynczo lub w połączeniu. Wadą takiej terapii jest mała swoistość przy dużych efektach niepożądanych.

    Bardziej kompleksowa terapia daje szybsze wyleczenie oraz dłuższy czas przeżycia, jednak taka procedura jest bardziej kosztowna i obarczona większą toksycznością. Z kolei terapia pojedynczymi chemoterapeutykami jest tańsza, ale mniej efektywna. Pomimo początkowej remisji choroby, konwencjonalna chemioterapia powoduje powstawanie oporności i nawrót choroby. Aktualnie brak jest innych skutecznych i jednocześnie łagodnych i tanich metod leczenia.

    W przeciwieństwie jednak do schematów leczenia ludzkich białaczek i chłoniaków brak jest obecnie w farmakopei weterynaryjnej nowoczesnych leków opartych na wykorzystaniu przeciwciał monoklonalnych. Ich opracowanie mogłoby znacząco przedłużyć czas przeżycia pacjentów weterynaryjnych leczonych cytostatykami, wynoszący obecnie średnio 11–14 miesięcy.

    Poprzez immunizację myszy komórkami linii psiego chłoniaka B-komórkowego,  otrzymano dwa mysie przeciwciała monoklonalne (B5 i E11) rozpoznające z dużym powinowactwem epitopy konformacyjne na antygenach DLA-DR (MHCklasy II). Wykazano, że ekspresja cząsteczek DLA-DR wykrywana przez przeciwciała B5 i E11 na komórkach nowotworowych jest o około 100 razy wyższa od ekspresji DLA-DR wykrywanej na powierzchni prawidłowych limfocytów B, T lub innych profesjonalnych komórkach prezentujących antygeny. Przeciwciała B5 i E11 o izotypie IgG2a wykazują efekt cytotoksyczny wobec linii psich chłoniaków i białaczek in vitro w teście z dopełniaczem.

    Przy użyciu obu przeciwciał opracowano test ELISA oraz prosty i szybki test paskowy do wykrywania antygenu DLA-DR w różnych materiałach biologicznych. Na rycinie 1 przedstawiono zasadę testu immunologicznego. Jedno przeciwciało związane jest z fazą stałą, natomiast drugie znakowane jest enzymem lub barwnymi nanocząsteczkami. Rycina 2 pokazuje pozytywny wynik testu ELISA w postaci niebieskiego zabarwienia roztworu lub dwie linie w teście paskowym. Zastosowanie przeciwciał B5 i E11 pozwala na swoiste rozpoznanie ponad 94 proc. rozrostów nowotworowych z limfocytów B lub mieszanych B/T zajmujących węzły chłonne metodą analizy bioptatów cienkoigłowych (jest to obecnie złotym standardem postępowania diagnostycznego). Wykazano natomiast, że bioptaty powiększonych węzłów chłonnych psów nie chorujących na chłoniaki lub białaczki typu B lub psów chorujących na boreliozę nie dają dodatniej reakcji z przeciwciałami B5 i E11. Dotychczas stosowane przeciwciała przeciwko niektórym antygenom (np. CD20, CD33) są mało swoiste i zabijają prawidłowe limfocyty.

    Otrzymane przeciwciała monoklonalne, zastosowane same lub skoniugowane z lekiem, mogą zostać użyte do skutecznego leczenia psich białaczek i chłoniaków przy minimalnych skutkach ubocznych. Przeciwciała te mogą zostać wykorzystane do wykrywania i monitorowania przebiegu leczenia.

    Arkadiusz Miążek, Marta Lisowska, Andrzej Rapak

    www.iitd.pan.wroc.pl

     

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

    Artykuły powiązane

  • Subskrybuj Nasz Biuletyn

  • Kategorie

  • Subskrybuj Nasz Biuletyn

  • Polecane