List gończy i europejski nakaz aresztowania – czym się różnią
Opublikowano: 24 kwietnia 2023

Osoby, które w przeszłości dopuściły się przestępstw, często wyjeżdżają z kraju, by ustrzec się skutków swych czynów. W życiu wielu z nich przyjdzie jednak taki moment kiedy do kraju zechcą wrócić lub kiedy ciągnące się z nimi „duchy przeszłości” mogą doprowadzić do aresztowania w tzw. nowym życiu, najczęściej w momencie, gdy się tego zupełnie nie spodziewają. Istnieją dwa narzędzia służące europejskim organom ścigania do poszukiwania i aresztowania podejrzanych przebywających na terytorium innego państwa członkowskiego. Jest to list gończy i europejski nakaz aresztowania. Instrumenty te są ze sobą mylone. Warto wiedzieć kiedy są stosowane.

List gończy i Europejski Nakaz Aresztowania (ENA) to dwa różne instrumenty prawne stosowane w celu aresztowania i przekazywania osób podejrzanych o popełnienie przestępstw z zakresu prawa karnego. Oto niektóre z głównych różnic między nimi:

Zakres geograficzny:

List gończy ma zasięg międzynarodowy i jest stosowany we współpracy z Interpolem, obejmując państwa członkowskie tej organizacji, niezależnie od przynależności do UE.

ENA dotyczy wyłącznie państw członkowskich Unii Europejskiej i opiera się na bezpośredniej współpracy pomiędzy organami sądowymi tych krajów.

Zasada współpracy:

List gończy opiera się na współpracy dobrowolnej między krajami i podlega przepisom prawa krajowego oraz umowom międzynarodowym, które regulują ekstradycję.

Europejski Nakaz Aresztowania opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych, co oznacza, że sądy każdego kraju UE są zobowiązane do uznania i wykonywania decyzji sądów innych państw członkowskich.

Procedura:

Procedura związana z listem gończym jest zwykle bardziej złożona i czasochłonna, obejmując szereg etapów, takich jak wnioski o ekstradycję, zgoda sądu czy uzgodnienia międzyrządowe.

Procedura związana z Europejskim Nakazem Aresztowania jest uproszczona i przyspieszona, z obowiązkiem przekazania osoby poszukiwanej w określonym czasie (60 dni, z możliwością wydłużenia do 90 dni w wyjątkowych przypadkach).

Rodzaj przestępstw:

List gończy może być stosowany w przypadku różnych rodzajów przestępstw, w zależności od przepisów krajowych i umów międzynarodowych.

ENA wydawany jest w przypadku osób podejrzanych o popełnienie przestępstw, za które przewidziana jest kara pozbawienia wolności co najmniej na okres trzech lat, lub osób, które zostały już skazane na karę pozbawienia wolności co najmniej na okres czterech miesięcy.

Prawa osób poszukiwanych:

W przypadku listu gończego obowiązują przepisy prawa krajowego oraz umowy międzynarodowe, które mogą różnić się między poszczególnymi krajami.

W przypadku Europejskiego Nakazu Aresztowania osoba poszukiwana korzysta z praw gwarantowanych przez prawo krajowe i unijne, takich jak prawo do obrony, prawo do tłumacza czy domniemanie niewinności, co zapewnia większą spójność i standardy ochrony prawnej w całej Unii Europejskiej.

Podsumowując, zarówno list gończy, jak i Europejski Nakaz Aresztowania mają na celu umożliwienie aresztowania i przekazywania osób podejrzanych o popełnienie przestępstw między krajami, jednak różnią się zakresem geograficznym, zasadami współpracy, procedurami, rodzajami przestępstw, dla których są stosowane, oraz prawami osób poszukiwanych. ENA wprowadził znaczne uproszczenia i przyspieszenie procesu przekazywania osób podejrzanych o popełnienie przestępstw w ramach Unii Europejskiej, podczas gdy list gończy pozostaje ważnym narzędziem współpracy międzynarodowej w zwalczaniu przestępczości na szerszą skalę.