Kredyt w podziale majątku
Opublikowano: 24 czerwca 2017

Powszechnym zjawiskiem jest to, że małżonkowie na pewnym etapie swojego życia, gdy mają w miarę ustabilizowaną sytuację finansową, decydują się wziąć kredyt hipoteczny na zakup lub budowę domu czy też lokalu mieszkalnego. Jak wiadomo, spłacanie takiego kredytu trwa często wiele lat.

W tym czasie mogą mieć miejsce różne niespodziewane zdarzenia jak chociażby śmierć jednego z małżonków czy też rozwód. W przypadku rozwodu z reguły występują dwa podstawowe problemy – kwestia opieki nad dziećmi oraz podział majątku. Zaciągnięty kredyt będzie właśnie związany z zagadnieniem podziału majątku małżonków, który ma miejsce po rozwodzie.

Wspólność majątkowa

W pierwszej kolejności należy wskazać, że jeżeli małżonkowie mieli ustrój wspólności majątkowej, to w wyniku rozwodu wspólność ta ustaje. Nie oznacza to jednak, że na pół dzieli się majątek wspólny. W wyniku rozwodu majątek wspólny pozostaje nadal majątkiem wspólnym obu byłych małżonków. Różnica jest taka, że z chwilą ustania wspólności stają się oni współwłaścicielami w częściach ułamkowych (co do zasady – w częściach równych).

W przypadku, gdy w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, która obciążona jest hipoteką, to w zasadzie jeśli chodzi o sytuację prawną byłych małżonków nic się nie zmienia. Nadal bowiem hipoteka będzie obciążała całą nieruchomość. Sąd, dokonując podziału majątku wspólnego, nie dzieli długów, gdyż mogłoby to prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli. Małżonkowie zawarli umowę z bankiem i nie mogą w drodze podziału majątku samodzielnie zadecydować o zmianie treści umowy kredytowej, nie może tego zrobić również sąd.

W praktyce jednak często można spotkać się z sytuacją, kiedy w wyniku podziału majątku cała nieruchomość zostanie przyznana na własność jednemu z małżonków. Drugi małżonek może wtedy czuć się  w pewnym stopniu poszkodowany, gdyż pomimo tego, że nie jest już współwłaścicielem i nie zamieszkuje w danej nieruchomości nadal będzie musiał płacić solidarnie z byłym małżonkiem raty kredytu, gdyż oboje oni pozostają dłużnikami banku.

Podział majątku – przyznana własność jednemu z małżonków

W momencie znalezienia się w sytuacji opisane powyżej nie ma łatwej drogi wyjścia. Oczywiście, istnieją możliwe rozwiązania prawne, ale wymagać one będą z reguły porozumienia się między małżonkami oraz z bankiem. Bank może bowiem wyrazić zgodę na przejęcie zadłużenia przez jednego z małżonków i zwolnienie drugiego ze zobowiązania. Takie rozwiązanie nie jest dla banku jednak, co oczywiste, opłacalne. Z tego powodu bank takiej zgody często nie wyraża lub wymaga dodatkowych zabezpieczeń.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w drodze sądowego podziału majątku sąd może postanowić o przyznaniu nieruchomości jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego albo o tym, że nieruchomość należy sprzedać w drodze licytacji publicznej zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Przyznanie nieruchomości na wyłączną własność jednemu z małżonków nie rozwiązuje jednak, jak już wspomniano, problemu istnienia wspólnego zobowiązania kredytowego. Wobec braku możliwość przyznania nieruchomość jednej ze stron, sąd może stwierdzić, że należy dokonać sprzedaży licytacyjnej nieruchomości.

Warto przy tym jednak podkreślić, że nawet jeśli nieruchomość otrzyma jeden z małżonków z obowiązkiem spłaty byłego małżonka, to i tak małżonek, który ową spłatę otrzyma i z której bank w części się zaspokoi, nadal pozostanie dłużnikiem osobistym co do pozostałej kwoty kredytu, aż do jego spłaty. Spowodowane jest to tym, że nie ma takiej instytucji prawnej, za pomocą której dałoby się zmusić bank do tego, aby zwolnił on jednego z byłych małżonków z długu zaciągniętego wspólnie na zakup nieruchomości, która następnie przypadła jednemu z byłych małżonków czy też osobie trzeciej.

Powyższe sprawia, że dla wielu rozwodzących się osób wspólny kredyt staje się elementem, który bardzo utrudnia im rozpoczęcie nowego etapu życia. Przepisy prawa nie oferują niestety żadnego pewnego i łatwego rozwiązania tego problemu, co nie oznacza jednak, że nie ma żadnej możliwości wyjścia z tej trudnej sytuacji. Małżonkowie mogą bowiem umówić się co do sposobu rozliczenia kredytu, zawierając umowę w formie aktu notarialnego, w której jeden z małżonków zobowiąże się do spłaty kredytu.

Umowę tę można zabezpieczyć poprzez stosowne postanowienia dotyczące przykładowo tzw. poddania się egzekucji przez małżonka, który ma spłacać kredyt. W ten sposób zobowiązanie kredytowe nadal będzie spoczywać na obu małżonkach, jednak mogą dokonać między sobą ustaleń, dzięki której w praktyce tylko jeden z nich spłacać będzie kredyt.

Opracowanie przygotowane przez Adwokat Kamilę Łukowicz.