Jawność umów a dostęp do informacji publicznej
Opublikowano: 23 marca 2016

Treść umów zawieranych przez przedsiębiorców ze swoimi kontrahentami może zawierać informacje, które strony chciałyby zachować w poufności. Jednak przedsiębiorca zawierający umowę z podmiotem publicznym musi liczyć się z możliwością ujawnienia nawet pełnej treści umowy.

Podstawy prawne

Zasada jawności życia publicznego, w tym jawności wydatkowania środków publicznych, wynika m. in. z art. 61 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Procedura, w ramach której może dojść do ujawnienia treści umowy zawartej przez podmiot publiczny, wynika z ustawy z 6 września 2015 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2058). Na jej podstawie zainteresowana osoba może żądać ujawnienia umowy zawartej z przedsiębiorcą.

 Umowa jako przedmiot informacji publicznej

W świetle art. 1 ust. 1 przywołanej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Pewne uszczegółowienie tej definicji zawiera art. 6 ustawy, który podaje przykładowe informacje kwalifikowane jako publiczne, a zalicza do nich m.in. informacje o majątku publicznym. Z majątkiem publicznym wiążą się natomiast wszelkie operacje związane z wydatkowaniem środków publicznych, co może być przedmiotem społecznego zainteresowania. Dlatego w orzecznictwie uznaje się, że dokumenty związane z wydatkowaniem tych środków stanowią informację publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 31 marca 2014 r. (sygn. II SAB/Op 13/14) wskazał, że faktura będąca podstawą wydatkowania środków publicznych, choćby została wystawiona przez podmiot niepubliczny, stanowi informację publiczną. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 2 kwietnia 2014 r. (sygn. II SAB/Wa 21/14) za informację publiczną uznał treść umów cywilnoprawnych zawieranych przez organy administracji publicznej. Zwłaszcza to ostatnie orzeczenie wpisuje się w szereg wyroków kwalifikujących także umowy z podmiotami prywatnymi jako informację publiczną podlegającą udostępnieniu.

Procedura udostępnienia. Sama kwalifikacja umowy jako informacji publicznej nie przesądza jeszcze o jej automatycznym udostępnieniu na każdy wniosek zainteresowanej osoby. Obowiązująca bowiem w Polsce procedura jest dwuetapowa. W pierwszym etapie organ administracyjny bada, czy wnioskowana informacja ma charakter publiczny. W drugim zaś etapie weryfikowane jest, czy nie zachodzą negatywne przesłanki udostępnienia wskazane w art. 5 ustawy. Dopiero brak tych przesłanek powoduje obowiązek udostępnienia. Jedną z tych przesłanek negatywnych jest tzw. tajemnica przedsiębiorcy. W orzecznictwie podkreśla się, że będzie nią nieujawniona do wiadomości publicznej informacja techniczna, technologiczna, organizacyjna przedsiębiorcy lub inna informacja posiadająca wartość gospodarczą, co do której przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania jej w poufności. W praktyce nieczęsto zdarzają się przypadki nieudostępnienia treści umowy ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 lutego 2015 r. (sygn. I OSK 876/14) uznał, że co do zasady finansowanie ze środków publicznych wiąże się z pełną jawnością obejmującą także szczegółowe warunki umowy zawartej przez podmiot publiczny z przedsiębiorcą.

Dane podlegające udostępnieniu

Pomimo przyjęcia zasady jawności umów, na podstawie których dochodzi do wydatkowania środków publicznych, istnieją pewne dane, które nie powinny zostać udostępnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 marca 2014 r. (sygn. II SAB/Wa 740/13) do szczegółowych danych zawartych w umowie podlegających ujawnieniu zaliczył: imię i nazwisko albo nazwę kontrahenta, imię i nazwisko przedstawiciela kontrahenta, przedmiot umowy czy wartość netto i brutto umowy. Natomiast uznaje się, że nie powinny być już udostępniane szczegółowe dane personalne przedsiębiorcy jak np. miejsce jego zamieszkania czy inne, poza imieniem i nazwiskiem, dane z dowodu osobistego. Jeśli dane takie występują w umowie, to powinny zostać usunięte z kopii umowy przekazywanej zainteresowanemu korzystającemu z prawa dostępu do informacji publicznej.

Kazimierz Pawlik

Tagi: art. 61 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., dostęp do informacji publicznej, Jawność umów, Kazimierz Pawlik, poufność, prawo, sygn. I OSK 876/14, sygn. II SAB/Wa 740/13, tzw. tajemnica przedsiębiorcy, umowa z podmiotem publicznym, umowy zawierane przez przedsiębiorców, ustawa z 6 września 2015 r. o dostępie do informacji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie