Polska gospodarka - fakty - infrastruktura - górnictwo - hutnictwo - logistyka

O magazynie
artykul

W światowej czołówce

Czy możemy sobie wyobrazić świat bez energii elektrycznej? Zabrzmi to górnolotnie, ale dziś bez prądu nie ma życia! A wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z prądem, są rozmaite przewody i kable
Jerzy Bojanowicz

W 1886 roku, 7 lat po zyskaniu patentu na skonstruowaną przez siebie żarówkę, Thomas Alva Edison przekonał znanego finansistę J. P. Morgana i rodzinę Vanderbiltów do założenia przedsiębiorstwa Edison Electric Light Company (w 1892 roku została połączona z kilkunastoma innym firmami działającymi w "branży elektrycznej", tworząc General Electric). Edison Electric Light Company zbudowała pierwszą na świecie publiczną elektrownię (Nowy Jork, 1881-1882) i pierwszy elektryczny miejski system oświetleniowy. Do przesyłu energii używano oczywiście kabli.

NIECO HISTORII

Pod koniec XIX wieku powstały tak dziś znane firmy elektrotechniczne jak szwedzka ASEA (obecnie ABB), niemieckie AEG i Siemens. Kilka lat później, w 1890 roku, powstała w Warszawie fabryczka przewodów nawojowych i dzwonkowych Stanisława Żelazo.
Po odzyskaniu niepodległości przewody i kable importowano. Duża podaż i wysokie cło przywozowe sprawiły, że w latach 1920-1924 powstały m.in.: Towarzystwo Akcyjne "Kabel Polski" SA w Bydgoszczy, Towarzystwo Przemysłowe "Kabel" SA w Warszawie, Polskie Zakłady Siemens SA - Fabryka Przewodów w Rudzie Pabianickiej, a w latach 1927-1930: Fabryka Kabli SA w Krakowie, Fabryka Kabli i Drutu Sp. z o.o. w Będzinie, Fabryka Kabli Zahm i Stach Sp. z o.o. w Czechowicach (z przewagą kapitału czechosłowackiego), Polskie Zakłady "Skoda" SA - Warszawska Wytwórnia Kabli SA w Warszawie oraz Polskie Fabryki Kabli i Walcownia Miedzi SA w Ożarowie koło Warszawy (inicjatorami tej inwestycji były koncerny Siemens, Felten & Guilleaume i AEG). W tych zakładach rodził się polski przemysł kablowy. Dynamika rozwoju branży musiała wyprzedzać dynamikę rozwoju wolnej Polski tak, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na kable i przewody. Niewątpliwie dużym osiągnięciem polskiej myśli technicznej było wyprodukowanie w 1937 roku w kablowni ożarowskiej 20 km telefonicznego kabla morskiego, który ułożono w Zatoce Gdańskiej (Oksywie-Hel) ze specjalnie przystosowanego do tej operacji statku. Natomiast w 1936 roku Fabryka Kabli w Krakowie dostarczała kable energetyczne 35 kV, przewody jezdne itp. dla elektryfikacji Warszawskiego Węzła Kolejowego.
Podczas II wojny światowej zakłady zostały niemal całkowicie zniszczone (jedynie Kabel Polski w Bydgoszczy nie poniósł praktycznie żadnych strat), na przykład w 1944 roku Niemcy z Ożarowa najpierw wywieźli wszystkie maszyny i urządzenia, a w sierpniu w pustych halach zorganizowali obóz przejściowy dla wziętych do niewoli warszawskich powstańców.
Niemniej przemysł kabli i przewodów bardzo szybko zaczął dostarczać na rynek wyroby kablowe: w lutym 1945 roku zakład krakowski, którego produkcja rok później dorównała przedwojennej, dostarczył walczącej armii pierwszą partię telefonicznych przewodów polowych, a zakład bydgoski wykonał dla zburzonej Warszawy partię kabli na napięcie 15 kV i 35 kV. W latach 50. zaczęło jednak brakować przewodów elektrycznych w izolacji gumowej i polwinitowej oraz przewodów nawojowych w izolacji lakierowanej, a przede wszystkim - ze względu na elektryfikację kraju - napowietrznych linek aluminiowych. Nową fabrykę postanowiono zlokalizować na Ziemiach Odzyskanych. Najlepsze warunki znaleziono w poniemieckiej fabryce silników samolotowych w Załomiu koło Szczecina (Pommersche Motorenbau GmbH Stettin), która pierwsze napowietrzne przewody wyprodukowała w 1958 roku. Rok wcześniej postanowiono uruchomić w Legnicy, w starych, zdewastowanych budynkach byłej fabryki maszyn tartacznych, Fabrykę Przewodów Nawojowych "Elpena".
W latach 1960-1970 kablownie polskie wytwarzały wszystkie potrzebne wyroby - importowano tylko te, których nie opłacało się produkować ze względu na krótkość serii. Część produkcji zaczęto eksportować: bezpośrednio (w 1970 roku ponad 10 proc. produkcji) i pośrednio (w maszynach i urządzeniach oraz kompletnych obiektach). Ale w gospodarce planowej ten wzrost nie przekładał się na inwestycje czy zakupy koniecznego wyposażenia technologicznego i w 1985 roku stopień umorzenia (dekapitalizacji) maszyn i urządzeń zainstalowanych w 8 przedsiębiorstwach wyniósł średnio 71,4 proc. (w 1980 - 52,3 proc.). W 1989 roku eksportu osiągnął blisko 240 mln dolarów, import - 55 mln dolarów. W następnych latach dodatnie saldo uległo gwałtownemu zmniejszeniu, ale przez cały czas było dodatnie, co przemysł kablowy wyróżniało spośród większości branż polskiego przemysłu przetwórczego.
W końcu lat 80. produkcja kabli i przewodów była realizowana w 11 zakładach, jednak ponad 95 proc. (wartościowo) dostarczało 7 przedsiębiorstw państwowych: Krakowska Fabryka Kabli i Maszyn Kablowych, Fabryka Kabli Załom, Fabryka Kabli w Ożarowie Mazowieckim, Bydgoska Fabryka Kabli, Fabryka Przewodów Energetycznych w Będzinie, Śląska Fabryka Kabli w Czechowicach-Dziedzicach i Fabryka Przewodów Nawojowych w Legnicy.

PRYWATYZACJA I KONSOLIDACJA

W 1990 roku ze Śląskiej Fabryki Kabli, producenta tzw. "galanterii kablowej" (bogaty asortyment cienkich i precyzyjnie wykonanych przewodów, m.in.: sznurów telefonicznych rozciągalnych w powłoce polwinitowej, cienkich drutów oporowych z półfabrykatów, drutów konstantanowych i konstantanowych emaliowanych) wyodrębniono spółkę CET, która przejęła produkcje przewodów słaboprądowych, w tym antenowych do odbiorników TV i TV SAT. 16 kwietnia 1991 roku na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych odbył się debiut pierwszej piątki prywatyzowanych ścieżką kapitałową w Polsce przedsiębiorstw państwowych. Do obrotu publicznego zostały wprowadzone akcje Exbudu, Próchnika, Tonsilu, Krosna i Kabli. Akcje II emisji objęły duński fundusz inwestycyjny Investment Fund for Central and Eastern Europe i duński koncern nkt cables AS, która zobowiązała się do zainwestowania ok. 17 mln dolarów w nowe technologie i modernizację wyposażenia technologicznego kablowni.
W 1992 roku Bogusław Cupiał, Zbigniew Urban i Stanisław Ziętek założyli w Myślenicach spółkę cywilną Zakłady Kablowe "Tele-Fonika". Firma zainwestowała w najnowocześniejsze technologie do produkcji kabli telekomunikacyjnych miedzianych, kabli światłowodowych i komputerowych. W nowym klimacie gospodarczym firma wkroczyła na drogę dynamicznego rozwoju.
Państwowe kablownie przekształcano w jednoosobowe spółki Skarbu Państwa. Po przekształceniach istotnym udziałowcem Fabryki Kabli Załom (FKZ) i Krakowskiej Fabryki Kabli (KFK) były KGHM Metale SA i Elektrim SA. Po wymianie akcji prawie 100-procentowym właścicielem KFK stał się KGHM, a większościowym właścicielem FKZ - Elektrim. W 1998 roku KGHM sprzedał Tele-Fonice w trzech kolejnych transzach 98,16 proc. akcji. Nowy właściciel dokonał poważnych inwestycji modernizujących zakład oraz restrukturyzacji zatrudnienia. Jednocześnie w latach 1999-2001 w Krakowie-Bieżanowie wybudował od podstaw nowy zakład, w którym dominowało przetwórstwo miedzi i aluminium oraz - w znacznym stopniu zautomatyzowana - wielkoseryjna produkcja przewodów instalacyjnych i mieszkaniowych, wykonywana w wielooperacyjnych liniach technologicznych i liniach konfekcjonowania. 18 stycznia 2002 roku powstał nowy podmiot gospodarczy Tele-Fonika KFK SA, w skład którego weszły zakłady w Myślenicach i Bieżanowie oraz KFK.
Równolegle, 17 lutego 1999 roku, powstał holding Elektrim Kable SA, do którego poza Bydgoską Fabryką Kabli i Fabryką Kabli Załom weszła Fabryka Kabli w Ożarowie Mazowieckim. Holding był największym producentem kabli w Polsce. Zaspokajał 50 proc. zapotrzebowania rynku krajowego oraz zajmował 9. miejsce w Europie pod względem sprzedaży. W końcu 2001 roku Elektrim SA, na skutek znaczących inwestycji w sektor telekomunikacyjny i pojawiających się trudności z utrzymaniem płynności finansowej, postanowił sprzedać holding. Najkorzystniejszą ofertę finansową przedstawiła Tele-Fonika.
Na początku 2002 roku Tele-Fonika KFK SA kupiła akcje Elektrimu Kable SA i ogłosiła zamiar wycofania się z Giełdy Papierów Wartościowych. Jednocześnie, z powodu kumulacji zdolności produkcyjnych kabli telekomunikacyjnych w Grupie Tele-Fonika wielokrotnie przekraczających możliwości ich sprzedaży, została zamknięta Fabryka Kabli Ożarów. Po wielu perypetiach na terenie fabryki powstała Tarnowska Specjalna Strefa Ekonomiczna. Obecnie funkcjonuje w niej 20 firm, w tym Centrum Dystrybucyjne Tele-Foniki Kable Handel SA.
9 czerwca 2003 roku w wyniku konsolidacji Elektrimu Kable SA i Tele-Foniki KFK SA powstał nowy podmiot gospodarczy o nazwie Tele-Fonika Kable SA - największy producent kabli i przewodów w Europie Środkowej i Wschodniej, zajmujący w publikowanych rankingach 4. miejsce w Europie i 19. na Świecie. Należą do niej fabryki w Bydgoszczy, Załomiu, Myślenicach, Krakowie i Bieżanowie. W 2002 roku, przed konsolidacją, firma zatrudniała ponad 6 tys. pracowników i przerabiała 88,6 tys. ton walcówki miedzianej i 14,3 tys. ton aluminiowej, w 2006 roku 3,5 tys. pracowników przerabiało odpowiednio 130,2 tys. ton i 32,1 tys. ton.
Od sierpnia 1998 roku nkt cables (obecnie nkt cables SA) ma 75,52 proc. akcji Śląskiej Fabryki Kabli. We wrześniu rozpoczęto na terenie Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej budowę zakładu Nowe Śląskie Kable Sp. z o.o. (NŚK). Produkcję w powstałym na tzw. Polu Warszowickim obiekcie rozpoczęto w 1999 roku. NŚK są najnowocześniejszym zakładem produkcyjnym specjalizującym się w produkcji i sprzedaży kabli instalacyjnych: przewodów nawojowych, elektroenergetycznych do układania na stałe i elektroenergetycznych do odbiorników ruchomych i przenośnych. Od 2005 roku, po sprzedaży udziałów nkt cables Sp. z o.o. zajmującej się produkcją drutów emaliowanych i gołych, grupę tworzą nkt cables SA i nkt cables Warszowice Sp. z o.o. z oddziałami Warszowicach i Knurowie.
Do przedwojennych kablowni należy Fabryka Przewodów Energetycznych SA w Będzinie. Po wojnie szybko wznowiła produkcję całego asortymentu wyrobów, między innymi w kooperacji z Fabryką Drutu w Radomsku wykonała przewody stalowo-aluminiowe dla zaprojektowanej w 1946 roku linii przesyłowej 220 kV ze Śląska do Warszawy - później prawie wszystkie linie przesyłowe wysokiego napięcia były budowane z przewodów produkowanych w Będzinie. W 1994 roku Fabryka nawiązała współpracę z firmą Alcoa Fujikura Ltd. w zakresie produkcji linek odgromowych z wbudowanym modułem światłowodowym.
Od 2000 roku właścicielem Fabryki Przewodów Nawojowych "Elpena" Sp. z o.o. w Legnicy (obecnie Patelec-Elpena Sp. z o.o.) jest włoska grupa Saiag, w ramach której działa podgrupa Patelec zajmująca się produkcją przewodów, kabli i przewodów zasilających.

POLSKIE KABLOWNIE

W 2007 roku w Polsce było 45 producentów wyrobów kablowych. Trudno ich porównywać, gdyż w większości są to małe, często rodzinne firmy o wyspecjalizowanym profilu produkcji. To m.in.: Technokabel SA (powstał jako przedsiębiorstwo typowo inżynierskie, które na przełomie 1986 i 1987 roku uruchomiło produkcję przewodów słaboprądowych dla elektroniki), AKS Zielonka Cables Management Systems (jedyny producent przewodów elektroenergetycznych i profili elektroinstalacyjnych wraz z osprzętem służących do układania wszelkiego rodzaju przewodów elektroenergetycznych, teleinformatycznych i światłowodów), Elelektra (producent ponad 100 różnych konstrukcji przewodów grzejnych o różnych rezystancjach, z których wykonuje się ponad 400 typowymiarów mat i przewodów grzejnych - ogrzewają ok. 3 mln mkw. pomieszczeń), Elnowa (specjalizuje się w przewodach głośnikowych do odbiorników ruchomych i przenośnych, samochodowych oraz jednożyłowych elektroenergetycznych), Madex (w latach 1988-1990 produkował zszywki biurowe i zszywki do opakowań kartonowych, a w 1996 roku jako jeden z pierwszych w kraju rozpoczął produkcję kabli teleinformatycznych, spełniających wymagania norm międzynarodowych), Fabryka Kabli i Przewodów "Drut-Plast" (jeden z najbardziej znaczących na rynku polskim producentów kabli i przewodów dla automatyki przemysłowej, górnictwa, gazownictwa oraz stref zagrożonych wybuchem).
W 1998 roku na terenie Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (Podstrefa Ełk) powstał Zakład Przewodów i Kabli "Ełktrim" (największy w północno-wschodniej Polsce producent przewodów i kabli o żyłach miedzianych przeznaczonych dla budownictwa), a w 2000 roku istniejąca od 1990 Fabryka Przewodów i Kabli "Elpar" uruchomiła w strefie Fabrykę Kabli "Elpar II".

KONDYCJA BRANŻY

Z uwagi na rosnące potrzeby odbiorców, producenci kabli i przewodów nie narzekają na zbyt, chociaż we znaki daje im się wzrost cen metali na giełdzie w Londynie. Na przykład Fabryka Przewodów Energetycznych SA od lutego 2006 roku do maja 2007 podniosła cenę wyrobów z miedzi o 57 proc., a z aluminium o 35 proc. Nie przeszkadza to jednak znacznemu wzrostowi produkcji. W styczniu i kwietniu bieżącego roku wyprodukowano 146 tys. ton drutów i przewodów izolowanych (wzrost o 26,8 proc. w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku), w tym 15,6 tys. ton (11 749 km) kabli elektroenergetycznych z żyłami miedzianymi lub aluminiowymi (wzrost odpowiednio o 1,6 proc. i 6,5 proc.).
Z drugiej strony to rozdrobienie sprawia, że na liście 500 największych przedsiębiorstw w 2006 roku tygodnik "Polityka" wskazał tylko dwie kablownie: Tele-Fonikę Kable (29. miejsce, w 2005 - 42.) i nkt cables (356., w 2005 - 434.). Pierwsza, zatrudniająca 3400 osób, uzyskała 4661 mln zł przychodów ze sprzedaży i wypracowała 201 mln zł zysku netto, a druga (237 osób) 488 mln zł przychodów i 23,4 mln zł zysku netto.
Efektem wzrostu popytu i dobrej koniunktury jest zagraniczna ekspansja Tele-Foniki Kable, która nabyła pakiet większościowy akcji firmy Enej-Elektrokabel z Czernichowa (Ukraina), zatrudniającego ok. 70 pracowników producenta przewodów instalacyjnych.

Dziękuję Aleksemu Pachwicewiczowi za udostępnienie danych, z których zaczerpnąłem informacje historyczne



Zobacz również:
Magazyn Fakty Nr 5 (29) wrzesień / październik 2007
Kategoria
NOTOWANIA

WIG
wykres WIG w money.pl
Wspierane przez Money.pl
WIG20
wykres WIG20 w money.pl
Wspierane przez Money.pl
WYSZUKIWARKA

Wpisz szukaną frazę:



NOTOWANIA

Kursy walut
Money.pl - wiadomości, notowania, giełda, kursy walut
NBP 2014-08-01
USD 3,1280 +0,60%
EUR 4,1887 +0,59%
CHF 3,4438 +0,62%
GBP 5,2665 +0,30%
Wspierane przez Money.pl
 

polska gospodarka | magazyn gospodarczy | jakość usług | fakty Polska | ekologia środowiska | kontrola jakości | przemysł spożywczy | logistyka międzynarodowa
transport kolejowy | górnictwo naftowe | hutnictwo metali | górnictwo odkrywkowe | infrastruktura drogowa | kolejnictwo | logistyka krajowa | rynek zbrojeniowy
informacje na temat cookies

Strona używa cookies (ciasteczek). Dowiedz się więcej do czego służą i jak nimi zarządzać. Korzystając ze strony bez zmiany ustawień przeglądarki wyrażasz zgodę na ich używanie. zamknij